MUHAKEME, SORGULAMA YETENEĞİ DUYUSAL ÖZELLİĞİ
Muhakeme, bir konu yada çalışma, yada bilgi ile ilgili eğrisini doğrusunu, yanlışını, nedenlerini, sonuçlarını ve benzeri o ilgili konuyu daha iyi, derinden, detayları ile anlamak için yapılan bir çalışma türüdür. Muhakeme yeteneği olduğu zaman en güvenilir bilgilerde bile bir sorgulama içine girilmesi, bu sorgulamanın her zaman güven verici özelliklerde olması, huzuru ve vissayı temsil etmesi Vil Solivyes yaşam halindeki muhakeme yeteneğinin bakış açısıdır. Birşey vissanin içeriğine ters ise bu terslik tamamen yanlış olarak algılanır ve muhakeme sorgusu sonrası ile ilgilenmez. Vissa'nın yapısı ile ilgili olarak zaten üstün muhakeme özelliği kullanılmıştır ve vissa ile ilgili karar tam olarak verilmiştir. Muhakeme, duru bir şekilde duran bir oluşuma sorgulama özelliği ile gelen bir hareketlilik verir. Muhakeme, üretilen ve uygulanan bilgileri sorgular. Atıl ve boş bir şekilde uygulamaya bakmaz, her zaman acaba doğru çalışıyor mu? Bir sorun var mı? Sürekli mi? gibi binbir çeşit felsefi ve düşünsel sorularla bu yeteneği kullanan vili sürekli konu hakkında bilgilendirir. Oldukça faydalı bir yetenek olarak diğer erdemlerin arasında yerini alır ve vil, ne kadar bilgi ve tecrübe alanında gelişmiş ise muhakeme yeteneğide o denli ileri seviyede olur. Vil'in bütün bilgi ve tecrübelerinin ortak bir çalışması şeklinde muhakeme yapması durumu olan bu yetenek Vil Solivyesin yeteneği olarak bulunur ve içeriğindeki anlamı Vil Solivyes'te yaşatır. Herşey yapısına göre sorgulanmaya değer özelliklerdedir. Vissa'nın yapısında bir değişiklik, bir sorun, bir eksiklik var mı şeklinde bir sorguda vissanın yapısına göre bir muhakeme yeteneği sorgusudur. Felsefe nedenleri sonuçları açıklama bilgisini üretirken, muhakeme onu kullanmak için gereken itilimi sağlar. Hareketi sağlar. Nedenleri sonuçları sorgulatan bu yetenek, nedenleri sonuçları bilmemizi sağlayan ise felsefedir. İçe içe bir kavram olarak felsefe ile bütün bir yetenek şeklinde ve bu haliyle Vil Solivyes yaşam haline özel olarak kullanılmaktadır.
Sorgulama yeteneği ile kullanılan felsefi bilgiler, ardında hiç akla hayale gelmeyecek sorunları ortaya çıkarabilir, faydaları bulabilir. Hiç birşey sorgulanmaya gerek yok şeklinde yorumlanmamalı, herşey kendi yapısı ile ilgili sürekli sorguya muhtaçtır. Bu sorgu onu baki kılar, sorunsuz yapmak için sürekli çabalar, eksiklerini arar, problemleri bulur, bir çok konuda hiç bir hata olmadığını düşündüğümüz alanlarda bile mutlaka sorgulama devam etmeli ve içeriğine göre bu sorgular düzenlenmelidir. Alakasız sorular ilgisi olmayan alanlara sorulmaz. Her sorgunun kendi temas ettiği bilgi vardır. Muhakeme, sorgulama yeteneği bu şekilde etkilerle gereken şekilde çalışır ve vissanın içinde erdemler olarak yerini alır.